Waarom is er schaamte voor seksspeeltjes?

Je koopt een vibrator. Hij arriveert in een neutrale doos, discreet verpakt. En toch voel je, als je de deur opendoet voor de bezorger, een vlaag van... wat precies? Schuld? Verlegenheid? Het gevoel dat je iets verkeerd doet, terwijl je eigenlijk gewoon iets leuks voor jezelf hebt gekocht. Als je dat herkent, ben je in goed gezelschap. Schaamte rondom seks, en zeker rondom seksspeeltjes, zit diep. Maar waar komt het vandaan? En belangrijker: wat doe je ermee?

Het zit in onze taal

Begin bij het begin: de woorden die we gebruiken. In het Nederlands hebben we 'schaamstreek', 'schaamlip', 'schaamhaar'. Het woord schaamte zit er letterlijk in verweven. Dat is geen toeval: het is een culturele erfenis die vertelt hoe we generaties lang over ons lichaam hebben gedacht.

Die taal heeft gevolgen. Onderzoek laat zien dat één derde van de jonge vrouwen niet naar de gynaecoloog durft te gaan als ze klachten hebben, simpelweg uit schaamte. Twee derde durft de woorden 'vagina' of 'vulva' amper uit te spreken. Als je al moeite hebt om het woord te zeggen, hoe groot is dan de stap naar een seksspeeltje kopen?

Opvoeding, religie en cultuur: een driedubbele rem

Voor veel mensen zijn er drie grote bronnen van seksuele schaamte: opvoeding, religie en cultuur. Thuis kreeg je misschien mee dat seks iets is voor 'later' of 'voor in het huwelijk'. Op school leerde je de biologie, maar niet het genot. En in veel religieuze opvoedingen is seksualiteit iets wat je beheert, niet iets wat je viert.

Daar bovenop komt de cultuur waarin je bent opgegroeid. Iemand met een conservatieve achtergrond, of dat nu religieus, cultureel of geografisch is, ervaart een heel andere norm dan iemand die opgroeide in een 'vrijer' huishouden.

Wat we bij LieLei merken: mensen die we goed kennen, die écht niet preuts zijn, bestellen liever niet bij ons. Omdat ze bang zijn dat wij zien wat ze kopen. Terwijl: wij zijn een webshop gestart met seksspeeltjes. Dus, who are we to judge?!

En dan is er nog die pornocultuur

Aan de andere kant van het spectrum staat de pornocultuur, die een heel ander soort schaamte creëert. Porno heeft seks voor veel mensen genormaliseerd, maar dan wel een heel specifieke versie van seks. Een versie die voor de meeste mensen niet realistisch is, niet gezond is, en weinig te maken heeft met echte intimiteit.

Dat zorgt voor een dubbele boodschap: seks is overal (in series, advertenties, sociale media), maar jóuw echte seksualiteit, met je eigen lichaam, je eigen verlangens, je eigen speeltjes, dat moet je verbergen.

Vrouwen versus mannen: twee heel verschillende verhalen

De schaamte werkt ook anders per gender (in dit geval specifiek man en vrouw). Voor vrouwen zijn seksspeeltjes de afgelopen jaren steeds meer geframed als empowerment: zelfkennis, genot, onafhankelijkheid. En dat werkt: 69% van de Nederlandse vrouwen heeft inmiddels een seksspeeltje. Dat is een enorme verschuiving.

Voor mannen zit het anders. Een seksspeeltje voor een man roept al snel vragen op over mannelijkheid of seksualiteit. En anale speeltjes voor heteroseksuele mannen? Dat is nog steeds een van de grootste taboes. Het wordt direct geassocieerd met seksuele geaardheid, terwijl er geen enkel verband is.

Die ongelijkheid is ironisch: vrouwelijk genot wordt steeds meer gevierd, maar mannelijk seksueel zelfonderzoek blijft omgeven door schaamte. Dat helpt niemand vooruit.

Schaamte is aangeleerd. En dat is goed nieuws!

Het mooie (en het hoopvolle) aan schaamte is dit: het is aangeleerd. Je bent er niet mee geboren. Dat betekent ook dat je het kunt afleren. Niet in één dag, niet door jezelf te dwingen, maar door stapje voor stapje nieuwsgieriger te worden naar jezelf en naar wat jij fijn vindt.

Begin klein. Praat met een vriendin. Bezoek een webshop als lielei.nl zonder de druk om iets te kopen, gewoon om te ontdekken wat er bestaat. Lees artikelen (goed bezig!). Elk klein stapje is een manier om dat oude verhaal te herschrijven.

Want jij verdient een seksleven zonder schaamte. Punt.

Wil je meer weten over schaamte en taboes rondom seksspeeltjes, intimiteit? Luister dan naar de podcast van Make Love Work.